szybki kontakt

Potrzebna pomoc? 22 400 78 72

kontakt

PLAN SPŁATY WIERZYCIELI

PLAN SPŁATY WIERZYCIELI

Postępowanie upadłościowe prowadzone wobec osób fizycznych nieprowadzących działalności gospodarczej zostało uregulowane jako odrębne postępowanie w ramach ustawy prawo upadłościowe i naprawcze. Ustawą z dnia 29 sierpnia 2014 r. o zmianie ustawy - Prawo upadłościowe i naprawcze, ustawy o Krajowym Rejestrze Sądowym oraz ustawy o kosztach sądowych w sprawach cywilnych (ogłoszoną w dniu 30 września 2014 r. w Dz.U. 2014, poz. 1306) dokonano istotnych zmian w brzmieniu tytułu V w części III ustawy Prawo upadłościowe i naprawcze (zwanej dalej: u.p.n.). Nowelizacja przedmiotowej ustawy wchodzi w życie po upływie 3 miesięcy od jej ogłoszenia tj. w dniu 31 grudnia 2014 r.

Zgodnie z nowym brzmieniem przepisów dotyczących upadłości konsumenckiej, postępowanie upadłościowe wobec osoby fizycznej nieprowadzącej działalności gospodarczej kończy się z chwilą uprawomocnienia się postanowienia o ustaleniu planu spłaty wierzycieli albo umorzeniu zobowiązań upadłego bez ustalania planu spłaty wierzycieli (art. 49114 ust. 3).

Sąd ustala plan spłaty wierzycieli albo w przypadkach, gdy osobista sytuacja upadłego w oczywisty sposób wskazuje, że nie byłby on zdolny do dokonania jakichkolwiek spłat w ramach planu spłaty wierzycieli, umarza zobowiązania upadłego bez ustalenia planu spłaty wierzycieli. Postanowienia w przedmiocie opisanym powyżej sąd wydaje po wykonaniu planu ostatecznego podziału, albo w przypadku gdy z powodu braku majątku upadłego planu podziału nie sporządzono, po zatwierdzeniu listy wierzytelności i po wysłuchaniu upadłego, syndyka i wierzycieli (art. 49114 ust. 1 i art. 49116 ust. 1). Postanowienie o ustaleniu planu spłaty wierzycieli albo umorzeniu zobowiązań upadłego bez ustalenia planu spłaty wierzycieli doręcza się wierzycielom. Na postanowienia w powyższym przedmiocie zażalenie nie przysługuje (art. 49114 ust. 2). Powyższe stanowi istotną zmianę w stosunku do dotychczasowego trybu postępowania, w którym na postanowienie sądu w przedmiocie ustalenia planu spłaty wierzycieli zażalenie przysługiwało.

Etap wykonania ostatecznego planu podziału, analogicznie do wykonywania układu przy postępowaniu upadłościowym z możliwością zawarcia układu, następuje po zakończeniu postępowania dotyczącego upadłości konsumenckiej. W postanowieniu o ustaleniu planu spłaty wierzycieli sąd określa, w jakim zakresie i w jakim czasie, nie dłuższym niż trzydzieści sześć miesięcy, upadły jest obowiązany spłacać zobowiązania uznane na liście wierzytelności, niewykonane w toku postępowania na podstawie planów podziału, oraz jaka część zobowiązań upadłego powstałych przed dniem ogłoszenia upadłości zostanie umorzona po wykonaniu planu spłaty wierzycieli (art. 49115 ust. 1). W stosunku do poprzedniego uregulowania znacznemu skróceniu uległ okres, w którym winna nastąpić spłata wierzycieli. Górną granicę obniżono z 5 lat (60 miesięcy) do 36 miesięcy (3 lat). Nadto w planie spłaty wierzycieli uwzględnia się w pełnej wysokości zobowiązania powstałe po ogłoszeniu upadłości i niewykonane w toku postępowania, przy czym ich spłata może być rozłożona na raty na czas nie dłuższy niż przewidziany na wykonanie planu spłaty wierzycieli (art. 49115 ust. 2). Do 31 grudnia 2014 r. plan spłaty wierzycieli obejmował wszystkie zobowiązania upadłego powstałe do dnia jego ustalenia. W planie spłaty wierzycieli w pełnej wysokości uwzględnia się także obciążające upadłego, a tymczasowo pokryte przez Skarb Państwa koszty postępowania upadłościowego, przy czym ich spłata może być rozłożona na raty także na czas nie dłuższy niż przewidziany na wykonanie planu spłaty wierzycieli.

Sąd nie jest związany stanowiskiem upadłego co do treści planu spłaty wierzycieli, a ustalając plan spłaty wierzycieli, bierze pod uwagę możliwości zarobkowe upadłego, konieczność utrzymania upadłego i osób pozostających na jego utrzymaniu, w tym ich potrzeby mieszkaniowe, wysokość niezaspokojonych wierzytelności i realność ich zaspokojenia w przyszłości (art. 49115 ust. 4). Zgodnie z art. 4717 ust. 3 p.u.n. w brzmieniu obowiązującym do dnia 31 grudnia 2014 r. sąd nie był związany wnioskami upadłego co do treści planu spłaty, ale tylko jednostronnie. Z redakcji przywołanego przepisu wynikało jednoznacznie, że sąd nie mógł orzec warunków mniej korzystnych dla wierzycieli, niż to proponował w swoim wniosku upadły (w tym zakresie wniosek upadłego był dla sądu wiążący), natomiast na wniosek wierzyciela sąd mógł orzec warunki spłaty dla nich korzystniejsze. Dla określenia, czy warunki są mniej czy bardziej korzystne dla wierzycieli, znaczenie miały dwa kryteria. Pierwsze to stopień zaspokojenia wierzycieli oraz drugie czas ich zaspokojenia. Z tym jednak zastrzeżeniem, że szybkość zaspokojenia była korzystniejsza dla wierzycieli tylko wtedy, gdy nie była połączona z obniżeniem należnych im sum. Po wejściu w życie omawianej nowelizacji do władzy dyskrecjonalnej sądu należeć będzie czy i w jaki sposób uwzględni stanowisko upadłego co do treści planu spłaty wierzycieli.

Ustalenie planu spłaty wierzycieli nie narusza praw wierzyciela wobec poręczyciela upadłego oraz współdłużnika upadłego ani praw wynikających z hipoteki, zastawu, zastawu rejestrowego, zastawu skarbowego oraz hipoteki morskiej, jeśli były one ustanowione na mieniu osoby trzeciej. Ustalenie planu spłaty wierzycieli i umorzenie zobowiązań upadłego jest skuteczne również w stosunkach pomiędzy upadłym, a poręczycielem, gwarantem i współdłużnikiem upadłego.

W myśl art. 49115 ust.6 p.u.n. za niedopuszczalne uznaje się także wszczęcie postępowania egzekucyjnego dotyczącego wierzytelności powstałych przed ustaleniem planu spłaty wierzycieli, w okresie wykonywania planu spłaty, za wyjątkiem wierzytelności wynikających z zobowiązań o charakterze alimentacyjnym, zobowiązań wynikających z rent z tytułu odszkodowania za wywołanie choroby, niezdolności do pracy, kalectwa lub śmierci, zobowiązań do zapłaty orzeczonych przez sąd kar grzywny, a także do wykonania obowiązku naprawienia szkody oraz zadośćuczynienia za doznaną krzywdę, zobowiązania do zapłaty nawiązki lub świadczenia pieniężnego orzeczonych przez sąd jako środek karny lub środek związany z poddaniem sprawcy próbie, jak również zobowiązań do naprawienia szkody wynikającej z przestępstwa lub wykroczenia stwierdzonego prawomocnym orzeczeniem oraz zobowiązań, których upadły umyślnie nie ujawnił, jeżeli wierzyciel nie brał udziału w postępowaniu (art.49121 ust. 2).

Nowelizacja ustawy Prawo upadłościowe i naprawcze, która w dużym stopniu ograniczyła możliwość zaskarżania postanowień sądu w postepowaniu upadłościowym wobec osoby fizycznej nieprowadzącej działalności gospodarczej w trybie zażaleń, dopuściła możliwość wnoszenia skargi kasacyjnej na postanowienia sądu drugiej instancji o ustaleniu planu spłaty wierzycieli albo umorzeniu zobowiązań upadłego bez ustalenia planu spłaty wierzycieli (art. 49117 ust. 1). Jeżeli w wyniku rozpoznania skargi kasacyjnej postanowienie o ustaleniu planu spłaty wierzycieli zostanie uchylone, sąd z urzędu uchyla postanowienie o stwierdzeniu wykonania planu spłaty wierzycieli i umorzeniu zobowiązań upadłego powstałych przed dniem ogłoszenia upadłości i niewykonanych w wyniku wykonania planu spłaty wierzycieli.