szybki kontakt

Potrzebna pomoc? 22 400 78 72

kontakt

ZMIANY W ZAKRESIE PODATKU NALICZONEGO (VAT)

ZMIANY W ZAKRESIE PODATKU NALICZONEGO (VAT) 
OD DNIA 1 STYCZNIA 2014 R.
 

Nowelizacja ustawy o podatku od towarów i usług z dniem 1 stycznia 2014 r. wprowadziła w życie szereg fundamentalnych zmian dotyczących podatku VAT, w tym zmiany dotyczące odliczania podatku naliczonego.

Zgodnie z nowym brzmieniem art. 86 ust. 2 pkt 1 ustawy o podatku od towarów i usług podatkiem naliczonym jest suma kwot podatku wynikających z faktur, które można podzielić na dwa rodzaje:

1)      faktury otrzymane przez podatnika z tytułu nabycia towarów i usług lub

2)      faktury zaliczkowe dokumentujące dokonanie całości lub części zapłaty przed nabyciem towarów lub wykonaniem usługi.

Z prawem do odliczania podatku naliczonego po nowelizacji mamy do czynienia nie tylko wówczas, gdy na fakturze określono kwotę podatku lecz również wówczas, gdy umieszczono na niej dane umożliwiające obliczenie kwoty podatku, dotyczy to w szczególności tzw. faktur uproszczonych.

Zmiana w zakresie terminu odliczania podatku naliczonego w prowadziła zasadę ogólną na mocy, której prawo do odliczenia podatku naliczonego związane jest z terminem powstania obowiązku podatkowego z tytułu czynności będącej jego źródłem. W momencie, w którym powstaje obowiązek podatkowy z tytułu danej czynności, po stronie odbiorcy tej czynności powstaje prawo do odliczenia podatku naliczonego. Przedmiotowa zasada dotyczy podatku naliczonego od nabycia towarów, nabycia usług oraz importu towarów, który nie podlegał rozliczeniu w deklaracji podatkowej ani w deklaracji importowej.

Obowiązujące od 1 stycznia 2014 r. przepisy nie wiążą już, co do zasady, momentu powstania obowiązku podatkowego z faktem wystawienia faktury. Otrzymanie faktury  przed dostarczeniem towaru bądź wykonaniem usługi nie tworzy prawa do odliczenia podatku naliczonego. Prawo to powstaje bowiem w momencie dostarczenia towaru lub wykonania usługi (albo w każdym innym momencie, w którym według nowych regulacji powstaje obowiązek podatkowy).

Z dodatkowym warunkiem kształtującym prawo do odliczenia podatku naliczonego mamy do czynienia wówczas, gdy podatek naliczony wynika z faktury, z dokumentu celnego bądź wewnątrzwspólnotowego nabycia towarów, wówczas prawo do odliczenia podatku naliczonego aktywuje się nie wcześniej niż w rozliczeniu za okres, w którym podatnik otrzymał fakturę bądź dokument celny.

W prawdzie obowiązek podatkowy w ww. przypadkach powstaje w momencie dostarczenia towaru bądź wykonania usługi, a tym samym powstaje również prawo do odliczenia podatku naliczonego, jednakże nałożone prawem warunki uzależniają możliwość skorzystania z powstałego już prawa od zaistnienia ściśle określonego zdarzenia tj. posiadania informacji w formie dokumentu opisującego przebieg danego zdarzenia gospodarczego, czyli zwyczajowej faktury.

Nieco odmiennie kształtuje się prawo do odliczenia podatku naliczonego w stosunku do wewnątrzwspólnotowego nabycia towarów. W powyższej sytuacji, żeby podatnik skorzystał z prawa do odliczenia podatku muszą wystąpić łącznie dwie przesłanki:

  1. podatnik musi otrzymać fakturę dokumentującą dostawę towarów w terminie 3 miesięcy od upływu miesiąca, w którym powstał obowiązek podatkowy w wewnątrzwspólnotowym nabyciu oraz
  2. podatnik musi uwzględnić kwotę podatku należnego z tytułu nabycia wewnątrzwspólnotowego w deklaracji za ten okres, w którym powstał obowiązek podatkowy.   

Zasada dotycząca terminu powstania prawa do odliczenia podatku naliczonego ma także odpowiednie zastosowanie w przypadku podatku naliczonego w związku z dokonaniem zapłaty przed wykonaniem usługi lub otrzymaniem towarów. Prawo do odliczenia podatku powstaje wówczas w rozliczeniu za okres, w którym powstał obowiązek podatkowy u otrzymującego zaliczkę tj. w dacie dokonania zapłaty, nie wcześniej jednak niż w rozliczeniu za okres, w którym podatnik trzymał fakturę „zaliczkową”.          

Nowa treść art. 86 ust. 10 ustawy o podatku od towarów i usług odmiennie kształtuje terminy powstania prawa do odliczenia podatku również w przypadku nabytych lub importowanych towarów i usług. Prawo do obniżenia kwoty podatku należnego o kwotę podatku naliczonego powstaje wówczas w rozliczeniu za okres, w którym w odniesieniu do nabytych lub importowanych przez podatnika towarów i usług powstał obowiązek podatkowy.

Widać więc wyraźnie, że prawo do odliczenia powstaje nie „w okresie rozliczeniowym", ale w ściśle określonym momencie tj. gdy podatek, który podlega odliczeniu, staje się wymagalny. Podatek staje się „wymagalny", gdy organ podatkowy staje się z mocy prawa uprawniony do żądania zapłaty podatku od osoby zobowiązanej do jego uiszczenia.

Dotychczasowe przepisy wiązały prawo do odliczenia podatku z chwilą otrzymania faktury, a tylko jako sytuację szczególną (por. art. 86 ust. 12 ustawy) wskazywały fakt nabycia prawa do rozporządzania towarem lub wykonania usługi, co w większości przypadków nie pokrywało się z momentem powstania obowiązku podatkowego, który w zasadzie, powstawał w momencie wystawienia faktury, nie później niż 7 dnia od dnia wydania towaru lub wykonania usługi. Obecna regulacja dokonała zmiany w przedstawionej kolejności zdarzeń.

Podsumowując, wskazać także należy na zmiany w regulacjach dotyczących terminu powstania prawa do odliczenia podatku naliczonego u małych podatników. Kwestia ta znalazła swoje uregulowanie w art. 86 ust. 10e ustawy. Jeżeli mały podatnik rozlicza się metodą kasową, to prawo do obniżenia kwoty podatku należnego w odniesieniu do nabytych przez niego towarów i usług, powstaje nie wcześniej niż w rozliczeniu za okres, w którym podatnik dokonał zapłaty za towar i usługi. W konsekwencji powyższego żeby skorzystać z prawa do odliczenia podatku naliczonego mały podatnik w pierwszej kolejności musi dokonać zapłaty za nabyte towary lub usługi w całości. Tym samym nowelizacja z dnia 1 stycznia 2014 r. odebrała małym podatnikom ułatwienia, które zostały im nadane w dniu 1 stycznia 2013 r. wraz z poprzednią zmianą komentowanej ustawy. 

 

Opracowanie: Warszawa, dnia 24.02.2014 r.