szybki kontakt

Potrzebna pomoc? 22 400 78 72

kontakt

„OPŁATY PÓŁKOWE” JAKO CZYN NIEUCZCIWEJ KONKURENCJI

Pobieranie „opłat półkowych” jako czyn nieuczciwej konkurencji.

Powszechnie wiadomo, iż sklepy wielkopowierzchniowe pobierają od dostawców szczególne opłaty w tym zwłaszcza za samo wejście do sieci, promocję towarów, reklamę, za usługi marketingowe, za miejsce ekspozycji towarów w sklepie. Ustawodawca dokonując nowelizacji z dnia 10 listopada 2002 r. ustawy o zwalczaniu nieuczciwej konkurencji z dnia 16 kwietnia 1993 r. (Dz. U. 1993 r., nr 47, poz. 211) i wprowadzając do niej przepis art. 15 ust. 4 czyn nieuczciwej konkurencji polegający na pobieraniu innych niż marża handlowa opłat za dopuszczenie towarów do sprzedaży, miał na uwadze przede wszystkim ochronę słabszych uczestników rynku. Kwalifikacja takiego działania z woli ustawodawcy i stypizowanie go pozwala stwierdzić, iż odmienna praktyka w tym zakresie nie może być zalegalizowana wolą stron umowy.

Inne niż marża handlowa opłaty za przyjęcie towarów do sprzedaży, o których mowa w art. 15 ust. 1 pkt 4 u.z.n.k., zaliczyć można zasadniczo do dwóch kategorii. Do pierwszej należą szeroko rozumiane opłaty z tytułu możliwości nawiązania współpracy handlowej z przedsiębiorcą, w tym za umieszczenie swojego towaru w sklepach przedsiębiorcy lub za jego wyeksponowanie, nazywane „opłatami półkowymi”, „opłatami za umieszczenie na liście”, „opłatami za wprowadzenie do sprzedaży”. Druga kategoria obejmuje natomiast zapisy przewidujące obowiązek zapłaty „premii od obrotu”, opłat z tytułu różnorodnych usług, które mają być świadczone przez przedsiębiorcę na rzecz dostawcy, w tym usług „logistycznych”, „promocyjnych”, w szczególności w zakresie partycypacji w kosztach wydawania materiałów reklamowych, opłat „dystrybucyjnych”, pobieranych często jako część obrotu.

Hipotezą czynu nieuczciwej konkurencji uregulowanego w art. 15 ust 1 pkt 4 jest uwarunkowanie przyjęcia towaru do sprzedaży od uzyskania za to od dostawcy opłat. Powyższe ma miejsce wówczas, gdy odbiorca narzuca dostawcy takie opłaty bez spełnienia przez niego świadczenia wzajemnego i bez negocjacji.

Pobieranie przedmiotowych opłat jest wprost uznawane przez ustawę za utrudnianie przedsiębiorcom dostępu do rynku. Jak stwierdził Sąd Najwyższy w wyroku z dnia 26 stycznia 2006 r. (sygn. II CK 378/05, opubl. Wokanda 2006/6 str. 8 ) ,, zastrzeganie dodatkowych opłat przez przedsiębiorcę handlowego za samo to, że kupowane od dostawcy towary znajdą się w sprzedaży w sklepach należących do tego przedsiębiorcy, utrudnia w sposób oczywisty dostęp do rynku i w ten sposób narusza dobre obyczaje handlowe’’.

,,Istotą czynu nieuczciwej konkurencji z art. 15ust. 1 pkt 4 u.z.n.k. jest utrudnianie dostępu do rynku poprzez sam fakt pobierania innych niż marża opłat za przyjęcie towaru do sklepu i bez znaczenia jest okoliczność, czy towary te można było zbyć innemu przedsiębiorcy oraz czy zbycie towarów przedsiębiorcy stosującemu takie opłaty jest mniej lub bardziej opłacalne ekonomicznie dla dostawcy niż zbycie innemu przedsiębiorcy’’. Sąd Apelacyjny w Warszawie w wyroku z dnia 28 czerwca 2013 r. I ACa 1504/2012, stwierdza, iż zgodnie z treścią art. 15 ust. 1 pkt 4 u.z.n.k. czynem nieuczciwej konkurencji jest utrudnianie innym przedsiębiorcom dostępu do rynku, w szczególności przez pobieranie innych niż marża handlowa opłat za przyjęcie towaru do sprzedaży. Dyspozycją tego przepisu objęto pobieranie opłat za jakiekolwiek świadczenia związane ze sprzedażą towarów, albowiem zawarcie umowy sprzedaży i określenie ceny towaru powoduje, że kupujący, który dokonuje kolejnej transakcji z odbiorcą finalnym, nie spełnia już żadnych świadczeń na rzecz dostawcy.

Działanie w ten sposób sklepów wielkopowierzchniowych ewidentnie narusza ekonomiczne interesy dostawców - przedsiębiorców, interesy klientów i niekorzystnie wpływa na równowagę na konkurencyjnym rynku. Zakaz ustawowy pobierania innych niż marża handlowa opłat za przyjęcie towaru do sprzedaży ma służyć ochronie przedsiębiorców przed utrudnianiem im dostępu do rynku. Ustawa o zwalczaniu nieuczciwej konkurencji w art. 18 ust. 1 pkt 5 ustawy daje przedsiębiorcy, którego interes został zagrożony lub naruszony w razie dokonania czynu nieuczciwej konkurencji prawo do domagania się zwrotu bezpodstawnie uzyskanych korzyści. Obowiązek zwrotu nienależnych świadczeń pobranych jako opłaty, o których mowa w art. 15 ust. 1 pkt 4 u.z.n.k., obejmuje także zwrot pobranego w ramach tych świadczeń podatku VAT (wyrok Sądu Apelacyjnego w Poznaniu z dnia 3 lipca 2013 r. I ACa 505/2013).