szybki kontakt

Potrzebna pomoc? 22 400 78 72

kontakt

ROSZCZENIE O WYPŁATĘ EKWIWALENTU URLOPOWEGO


KIEDY ROSZCZENIE O UDZIELENIE URLOPU ZAMIENIA SIĘ W ROSZCZENIE O WYPŁATĘ EKWIWALENTU URLOPOWEGO ?

W myśl regulacji zawartej w art. 152 ustawy z dnia 26 czerwca 1974 Kodeks pracy (Dz. U. 1998 r. Nr 21 poz. 94, dalej jako k.p.) pracownikowi przysługuje prawo do corocznego, nieprzerwanego, płatnego urlopu wypoczynkowego, natomiast jednym z podstawowych obowiązków pracodawcy jest udzielenie pracownikowi urlopu w tym roku kalendarzowym, w którym pracownik uzyskał do niego prawo (art. 161 k.p.), bądź najpóźniej z końcem 30 września następnego roku kalendarzowego, jeżeli urlop nie został przez pracownika wykorzystany (art. 168 k.p.).

Prawo do urlopu przysługuje pracownikowi, a więc osobie świadczącej pracę na podstawie stosunku pracy, bez względu na podstawę prawną jego powstania. Oznacza to, że podstawową przesłanką roszczenia o urlop jest istnienie stosunku pracy.

Roszczenie pracownika dotyczące udzielenia urlopu wypoczynkowego przedawnia się z upływem trzech lat od dnia, w którym stało się ono wymagalne przy czym rozpoczęcie biegu tego terminu przedawnienia następuje bądź z końcem roku kalendarzowego, za który urlop przysługuje (art. 161 k.p.), bądź najpóźniej z końcem 30 września roku następnego, jeżeli urlop nie został przez pracownika wykorzystany za ten rok z przyczyn leżących po stronie pracownika lub pracodawcy.

Urlop wypoczynkowy za rok kalendarzowy, w którym pracownik nabył prawo do urlopu powinien być więc pracownikowi udzielony najpóźniej do końca września następnego roku, po roku kalendarzowym, w którym pracownik nabył prawo do urlopu (art. 168 KP). W pierwszym dniu października, powstaje roszczenie pracownika o udzielenie urlopu za rok poprzedni. Od tej też daty rozpoczyna bieg trzyletni okres przedawnienia roszczenia o udzielenie urlopu.

Z kolei, z dniem ustania stosunku pracy następuje przekształcenie prawa pracownika do urlopu wypoczynkowego w naturze, w prawo do ekwiwalentu pieniężnego. W tym też dniu rozpoczyna swój bieg trzyletni termin przedawnienia roszczeń o ekwiwalent pieniężny za niewykorzystane w naturze, a nieprzedawnione urlopy wypoczynkowe (por. wyrok Sądu najwyższego  z  dnia 29 września 2001 r., I PKN 336/00). 

Na zasadzie bowiem art. 170 k.p. w przypadku niewykorzystania przysługującego urlopu w całości lub w części z powodu rozwiązania lub wygaśnięcia stosunku pracy pracownikowi przysługuje ekwiwalent pieniężny.

Z powyższej regulacji wynika, iż pracownikowi przysługuje ekwiwalent pieniężny za urlop wypoczynkowy tylko wówczas, gdy wykorzystanie go w naturze stało się nierealne. Możliwość wypłacenia ekwiwalentu pieniężnego zamiast urlopu udzielonego w naturze jest ograniczona do sytuacji wymienionych w art. 171 k.p.  Jest to katalog zamknięty, którego rozszerzenie mogłoby prowadzić do omijania rzeczywistego celu urlopu, jakim jest wykorzystanie go w naturze (por. wyrok  Sądu Najwyższego z dnia 10 października 1980 r., I PRN 100/80). Dlatego też w doktrynie i orzecznictwie przyjmuje się, że niedopuszczalne jest uzgodnienie przez pracownika i pracodawcę, iż zamiast urlopu w naturze otrzyma ekwiwalent pieniężny mimo braku okoliczności wymienionych w art. 171 § 1 k.p.. Postanowienie takie, jako mniej korzystne dla pracownika niż przepisy prawa pracy, byłby nieważne (art. 18 § 2 k..p.). 

Co warte podkreślenia, ekwiwalent przysługuje za urlopy nieprzedawnione w chwili powstania do niego prawa, a samo roszczenie o ekwiwalent pieniężny za niewykorzystany urlop, bez względu na to, czy chodzi o urlop bieżący czy zaległy, staje się wymagalne w dacie rozwiązania stosunku pracy.

W istocie więc roszczenie o udzielenie urlopu wypoczynkowego w naturze i roszczenie o wypłatę ekwiwalentu pieniężnego za niewykorzystany w naturze urlop wypoczynkowy to dwa różne roszczenia. Wniesienie pozwu ma dla roszczenia o ekwiwalent pieniężny za niewykorzystany urlop takie znaczenie, że czynność ta przerywa bieg przedawnienia tego właśnie i tylko tego roszczenia. Nie ma natomiast żadnego  znaczenia dla dawności roszczenia o udzielenie urlopu w naturze, które wskutek rozwiązania stosunku pracy wygasło.