szybki kontakt

Potrzebna pomoc? 22 400 78 72

kontakt

PORĘCZENIE MAJĄTKOWE

Poręczenie majątkowe to stan wywołany złożeniem przez oskarżonego lub inną osobę  określonych wartości majątkowych w postaci pieniędzy, papierów wartościowych, zastawu lub hipoteki jako gwarancję określonego zachowania oskarżonego (art. 266 k.p.k.).

W przypadku złożenia poręczenia przez oskarżonego świadomość przepadku lub ściągnięcia przedmiotu poręczenia ma zapobiegać utrudnianiu przez oskarżonego przebiegu postępowania karnego. Jeżeli poręczenia udziela inna osoba przyjmuje ona na siebie odpowiedzialność za działania podejmowane przez oskarżonego. Poręczyciel ma czuwać, by oskarżony nie uchylał się od udziału w postępowaniu, w szczególności by stawiał się na każde wezwanie organu procesowego oraz by swoim bezprawnym zachowaniem tego postępowania nie utrudniał. Osobę składającą poręczenie majątkowe zawiadamia się o każdorazowym wezwaniu oskarżonego do stawiennictwa (art. 267 k.p.k.).

Decydując się na złożenie poręczenia majątkowego za oskarżonego należy mieć na uwadze, iż obiektem zainteresowania organów procesu zawsze będzie zachowanie oskarżonego i jego skutek. Sąd nie będzie badał zachowania poręczyciela, jego stanu wiedzy co do zamiarów oskarżonego bądź możliwości zapobiegnięcia czynom oskarżonego. Sąd może orzec przepadek lub ściągnięcie przedmiotu poręczenia nawet wówczas, gdy poręczyciel nie mógł przewidzieć ucieczki, ukrycia lub innego sposobu utrudnia postępowania przez oskarżonego np. nakłaniania świadków do składania fałszywych zeznań czy niszczenia dowodów rzeczowych.

Z tego też względu stosownie do art. 268 § 2 k.p.k. osobę składającą poręczenie należy uprzedzić o treści art. 268 § 1 k.p.k., w którym ustawodawca przewidział obligatoryjną oraz fakultatywną formę orzeczenia przepadku oraz o treści art. 269 k.p.k. zawierającego pouczenie, iż prawomocne orzeczenie przepadku przenosi na Skarb Państwa własność złożonych pieniędzy i papierów wartościowych, a w przypadku zastawu lub hipoteki uprawnia Skarb Państwa do ściągnięcia sumy zabezpieczenia. W obu przypadkach pokrzywdzony ma pierwszeństwo zaspokojenia na nich swoich roszczeń wynikających z przestępstwa, jeżeli w inny sposób nie można uzyskać naprawienia szkody. Brak takiego uprzedzenia bądź pouczenie niepełne lub mylne wyklucza możliwość orzeczenia przez sąd przepadku przedmiotu poręczenia lub ściągnięcia sumy zabezpieczenia.

Zgodne z art. 270 § 1 k.p.k. o przepadku przedmiotu poręczenia lub ściągnięciu sumy poręczenia orzeka z urzędu sąd, przed którym postępowanie się toczy, a w postępowaniu przygotowawczym na wniosek prokuratora – sąd właściwy do rozpoznania sprawy. Jeżeli postępowanie toczy się przed sądem odwoławczym sądem właściwym do orzeczenia przepadku będzie sąd drugiej instancji. Przedmiotowe postanowienie jest zaskarżalne. W myśl § 3 przywołanego przepisu na postanowienie o przepadku przedmiotu poręczenia lub ściągnięcia sumy poręczenia przysługuje zażalenie. A contrario nie służy zażalenie na odmowę orzeczenia przepadku poręczenia bądź odmowę zwrotu przedmiotu poręczenia na wniosek osoby składającej poręczenie.

W myśl art. 270 § 2 k.p.k. oskarżony, poręczający i prokurator mają prawo wziąć udział w posiedzeniu sądowym lub złożyć wyjaśnienia na piśmie. Oskarżonego pozbawionego wolności sprowadza się na posiedzenie, jeżeli prezes sądu lub sąd uzna to za potrzebne. Zasada kontradyktoryjności w niniejszym przypadku ma na celu ochronę sfery wolności i własności jednostki przed samowolną ingerencją organów władzy publicznej w podstawowe prawa człowieka i obywatela zagwarantowane Konstytucją Rzeczpospolitej Polskiej.

Ustanie poręczenia majątkowego następuje z chwilą skutecznego cofnięcia poręczenia, uprawomocnienia się orzeczenia uniewinniającego oskarżonego, umarzającego lub warunkowo umarzającego postępowanie oraz skazującego na karę pozbawienia wolności, ograniczenia wolności lub grzywny z warunkowym zawieszeniem jej wykonania. Poręczenie ustaje także z chwilą rozpoczęcia wykonywania kary orzeczonej bez zawieszenia jej wykonania lub fizycznego osadzenia osoby w stosunku, do której zastosowano tymczasowe aresztowanie. Podobny skutek odnosi wydanie postanowienia o uchyleniu lub zmianie poręczenia majątkowego na inny środek zapobiegawczy.

Stosownie do art. 269 § 2 k.p.k. z chwilą ustania poręczenia majątkowego przedmiot poręczenia zwraca się, a sumę poręczenia zwalnia z zabezpieczenia. Powyższe nie dotyczy przypadków, w których zapadło już postanowienie o przepadku lub ściągnięciu sumy poręczenia.