szybki kontakt

Potrzebna pomoc? 22 400 78 72

kontakt

ZADOŚĆUCZYNIENIE ZA ŚMIERĆ OSOBY NAJBLIŻSZEJ

ZADOŚĆUCZYNIENIE  DLA CZŁONKÓW RODZINY ZA ŚMIERĆ OSOBY NAJBLIŻSZEJ

Nowelizacja z dnia 3 sierpnia 2008 r. do ustawy Kodeks cywilny z dnia 23 kwietnia 1964 r. (tekst jednolity: Dz. U. 2014 r. poz. 121) wprowadziła przepis art. 446 § 4 kc zgodnie, z którym sąd może także przyznać najbliższym członkom rodziny zmarłego odpowiednią sumę tytułem zadośćuczynienia pieniężnego za doznaną krzywdę. 

W orzecznictwie prezentowany jest pogląd m.in. w wyroku Sądu Apelacyjnego w Łodzi z dnia 14 kwietnia 2010 r. I ACa 178/2010, że ustalenie wysokości zadośćuczynienia z art. 446 § 4 k.c. winno nastąpić według kryteriów branych pod uwagę przy zasądzaniu zadośćuczynienia za naruszenie dóbr osobistych (art. 23 i art. 24 w zw. z art. 448 k.c.), z uwzględnieniem jednak ciężaru gatunkowego naruszonego dobra. Kwota zadośćuczynienia winna być tak oznaczona, by uwzględniała panujące stosunki społeczno - ekonomiczne w oparciu o kryteria doświadczenia i kolidujących ze sobą w danej sprawie interesów - bez aspiracji zapłaty jakiejś ceny cierpienia. zadośćuczynienie jest roszczeniem o charakterze ściśle niemajątkowym mającym za zadanie kompensację doznanej krzywdy. Roszczenie to nie ma na celu wyrównanie straty poniesionej przez członków najbliższej rodziny zmarłego, lecz ma pomóc dostosować się do nowej rzeczywistości. Ma także na celu złagodzenie cierpienia wywołanego utratą osoby bliskiej. Okoliczności wpływające na wysokość tego świadczenia to m.in.: dramatyzm doznań osób bliskich zmarłego, poczucie osamotnienia, cierpienia moralne i wstrząs psychiczny wywołany śmiercią osoby najbliższej, rola jaką w rodzinie pełniła osoba zmarłego, charakter i rodzaj zaburzeń w prawidłowym funkcjonowaniu pozostałych członków rodziny, stopień w jakim pozostali członkowie będą umieli odnaleźć się w nowej rzeczywistości i na ile zdolni są zaakceptować obecny stan rzeczy, skorzystanie z pomocy fachowej w czasie radzenia sobie w tej trudnej sytuacji, proces leczenia doznanej traumy mający na celu pomoc w odbudowie struktury rodziny i przywrócenie znaczenia każdego z jej członków.

Każda sprawa powinna być rozpatrywana indywidualnie przy uwzględnieniu wszystkich istotnych elementów danej sprawy i z zastosowaniem odpowiednich kryteriów ustalania wysokości zadośćuczynienia. Zgodnie z wyrokiem Sądu Najwyższego - Izba Cywilna z dnia 3 czerwca 2011 r. III CSK 279/2010 skromny poziom życia danego środowiska czy danej rodziny nie może mieć znaczenia podczas ustalania wysokości zadośćuczynienia za cierpienie spowodowane śmiercią bliskiej osoby. Wyrok Sądu Najwyższego - Izba Pracy, Ubezpieczeń Społecznych i Spraw Publicznych z dnia 21 października 2009 r. I PK 97/2009 stwierdza, że roszczenie najbliższych członków rodziny zmarłego o przyznanie stosownego zadośćuczynienia pieniężnego za doznaną krzywdę na podstawie art. 446 § 4 k.c., które zmierza do zaspokojenia szkody niematerialnej, jest rodzajowo i normatywnie odmienne od roszczenia o przyznanie stosownego odszkodowania z art. 446 § 3 k.c., które wymaga wykazania szkody majątkowej polegającej na znacznym pogorszeniu sytuacji życiowej najbliższych członków rodziny poszkodowanego, który zmarł wskutek wynikłego z czynu niedozwolonego uszkodzenia ciała lub rozstroju zdrowa.

Zgodnie z wyrokiem Sądu Apelacyjnego w Katowicach z dnia 16 stycznia 2014 r., I ACa 971/2013 wysokość sumy pieniężnej, stanowiącej zadośćuczynienie za krzywdę, powinna być zatem ustalona po uwzględnieniu wszelkich zachodzących okoliczności, zwłaszcza mających wpływ na rozmiar doznanej krzywdy. Krzywda utożsamiana jest z negatywnymi przeżyciami w sferze psychicznej człowieka, objawia się przede wszystkim w dotkliwych ujemnych przeżyciach psychicznych, bólu, żalu, poczucia straty, osamotnienia, braku oparcia otrzymywanego dotychczas od bliskiej osoby.

Zasadniczym przedmiotem zainteresowania, ochrony przewidzianej w art.  446 § 4 kc jest człowiek, przeżycia psychiczne, sfera psychicznych odczuć jednostki. Zadośćuczynienie przewidziane w tym przepisie ma nie tyle wyrównać stratę, ból, zmniejszyć cierpienie spowodowane stratą bliskiej osoby lecz za zadanie główne ma przede wszystkim kompensować przedwczesną śmierć członka rodziny.

Zadośćuczynienie ma mieć funkcję kompensacyjną, aczkolwiek trudno jest wycenić ból po stracie bliskiej osoby. Zadośćuczynienie ma pomóc osobom, które straciły członka rodziny dostosować się do nowej rzeczywistości, dalej żyć i prawidłowo funkcjonować. Uzasadnieniem przyznania zadośćuczynienia dla bliskich jest domniemanie faktycznego istnienia zaburzenia będącego skutkiem traumatycznych przeżyć, normalnej reakcji m.in. na tragiczną śmierć osoby bliskiej, związanej z cierpieniami i dramatyzmem doznań. Istotne przy ocenie będą też: rola, jaką w rodzinie pełniła osoba zmarłego, i konieczność dostosowania do nowej rzeczywistości. Zadośćuczynienie należy się bliskim zmarłego, których krąg oceniać należy nie tylko według kryterium czysto formalnego, jakim jest stopień pokrewieństwa, ale na podstawie istniejącego faktycznie stosunku bliskości pomiędzy osobami pozostającymi we wzajemnych relacjach emocjonalnych. Wśród kryteriów ustalania wysokości zadośćuczynienia możemy wyróżnić następujące: długotrwałość cierpienia członka rodziny, stopień krzywdy spowodowany śmiercią poszkodowanego, wiek osoby uprawnionej do otrzymania zadośćuczynienia, stopień pokrewieństwa, wpływ śmierci na funkcjonowanie rodziny poszkodowanego, funkcja, rola jaką zmarły pełnił w rodzinie i inne.

Osoba dochodząca zadośćuczynienia za krzywdę nie jest poszkodowana jedynie pośrednio, ale również może być pokrzywdzona bezpośrednio, bowiem to właśnie najbliższym członkom rodziny zmarłego została wyrządzona krzywda, polegająca na zerwaniu tej szczególnej, bliskiej więzi emocjonalnej łączącej ich z osobą zmarłą. Najbliższy członek rodziny przeżywa, niekiedy bardzo nasilony, ból spowodowany śmiercią najbliższej mu osoby, o ile oczywiście łącząca ich więź była silna i rzeczywiście bliska (wyrok Sądu Najwyższego - Izba Cywilna z dnia 16 kwietnia 2014 r., V CSK 320/2013).

Warto wskazać również, iż w sytuacji gdy śmierć nastąpiła na skutek deliktu przez dniem 3 sierpnia 2008 r. to wówczas najbliższemu członkowi rodziny zmarłego na podstawie art. 448 k.c. w zw. z art. 24 § 1 k.c. przysługuje zadośćuczynienie za doznaną krzywdę związaną ze stratą osoby bliskiej (wyrok Sądu Apelacyjnego w Białymstoku z dnia 14 czerwca 2013 r., I ACa 225/2013).