szybki kontakt

Potrzebna pomoc? 22 400 78 72

kontakt

OCHRONA NABYWCY WIERZYTELNOŚCI NIEISTNIEJĄCEJ

OCHRONA NABYWCY WIERZYTELNOŚCI NIEISTNIEJĄCEJ


Sprzedaż wierzytelności (sprzedaż praw) jest jednym ze sposobów zmiany podmiotowej osoby uprawnionej do dochodzenia praw wynikających z przenoszonej - istniejącej lub przyszłej wierzytelności wyrażonej w pieniądzu lub przedstawiającej inną niż pieniężną wartość majątkową (sukcesja singularna). W istocie, w obrocie często zdarza się tak, że kupujący nie posiada szczegółowej wiedzy na temat okoliczności nawiązania stosunku prawnego kreującego wierzytelnosć, nabywaną następnie, czy to w drodze sprzedaży, czy cesjii od sprzedawcy/cedenta. Powyższe nabiera na znaczeniu, zważywszy że konsekwencje wadliwego kontraktu będącego źródłem sprzedawanej wierzytelności mogą przysporzyć nabywcy wierzytelności dodatkowych obowiązków.

Skutki prawne nabycia wierzytelności wynikającej z nieważnej czynnności prawnej najlepiej unaocznić na przykładzie hipotetycznego stanu faktycznego, przedstawionego w poniższym kazusie:

Podmiot A zawarł umowę pożyczki pieniężnej z ubezwłasnowolnionym całkowicie podmiotem B. W ramach tak zawartego kontraktu A zobowiązał się do przeniesienia na rzecz B  wlasności kwoty 50.00,00 tys. zł, z terminem zwrotu do dnia X. A wydał przedmiot pożyczki B. Następnie A celem szybkiego pozyskania gotówki  (przed nadejściem terminu zwrotu udzielonej B pożyczki) postanawił sprzedać wierzytelność przysługującą mu z tytułu jej  zwrotu - podmiotowi C za kwotę 45.000,00 tys. z. Po nabyciu wierzytelnosci - C dowiedział się, że  umowy pożyczki, na gruncie to ktorej powstała sprzedana mu przez A wierzytelność jest bezwględnie nieważna, bowiem zawarta została z podmiotem nie posiadjącym pełnej zdolności do czynności prawnych. Czy w przedmiotowej sytuacji C moż  żądać od A  zwrotu ceny nabycia wierzytelności opiewającą na kwotę 50.000,00 tys. zł  tj. kwoty 45.000,00 zł?

Kluczowym pytaniem jakie należy sobie postawić na gruncie omawianego kazusu - jest pytanie o wpływ nieważności czynności prawnej, która miała być źródłem sprzedanej wierzytelności na zawartą następczo umowę sprzedaży tejże wierzytelności. Nie budzi w tym miejscu wątpliwości fakt, iż zawarta w takich okolicznościach umowa sprzedaży ma za przedmiot wierzytelność nieistniejacą. Można by więc w rozważanym stanie faktycznym pokusić się o zastosowanie normy z art. 387 § 1 k.c., który to stanowi, iż umowa o świadczenie niemożliwe jest nieważna. 

W realiach sprawy  przepis ten nie znajduje jednak zastosowania. Niemożliwość świadczenia, o którym mowa w tym przepisie jest obiektywnym i trwałym stanem, w którym dłużnik nie może spełnić świadczenia,  obiektywny  zaś charakter tego stanu zachodzi wówczas, gdy nie tylko dłużnik w danym stosunku zobowiązaniowym, ale w ogóle żaden dłużnik nie może spełnić określonego świadczenia.  Kodeks cywilny w odniesieniu do przywołanego stanu faktycznego odsyła do odmiennych regulacji niż norma art. 387 § 1 k.c., a mianowicie do art. 560 k.c. regulującego uprawnienia kupującego z tytułu rękojmi za wady rzeczy sprzedanej, mającego przez art. 555 k.c. odpowiednie zastosowanie także do sprzedaży praw.

Na zasadzie więc art. 560 § 1 k.c. w zw. z art. 556 § 2  k.c - jeżeli rzecz (wierzytelność) sprzedana ma wady prawne, kupujący może od umowy odstąpić albo żądać obniżenia ceny. Nabywca nieistniejącej wierzytelności może więc żądać od sprzedawcy zwrotu ceny nabycia wierzytelności nieistniejącej, jeżeli uprzednio od umowy odstąpił. Oświadczenie o odstąpieniu od umowy składane sprzedawcy, zgodnie z ogólnymi zasadami jego składania, jest złożone sprzedawcy z chwilą, w której dotarło do niego w taki sposób, że mógł zapoznać się z jego treścią (art. 61 k.c.) Pamiętać przy tym należy, że zgodnie z art. 77 § 3 k.c. jeżeli umowa została w formie szczególnej, odstąpienie od umowy również powinno być stwierdzone pismem.