szybki kontakt

Potrzebna pomoc? 22 400 78 72

kontakt

DOPUSZCZALNOŚĆ STWIERDZENIA NIEWAŻNOŚCI DECYZJI NIEOSTATCZNY

DOPUSZCZALNOŚĆ STWIERDZENIA NIEWAŻNOŚCI DECYZJI NIEOSTATCZNYCH


Na zasadzie art. 156 § 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 Kodeks postępowania administracyjnego(Dz. U. 2013 r. poz. 267, dalej: k.p.a.) organ administracji publicznej stwierdza nieważność decyzji, która wydana została w warunkach enumeratywnie wskazanych w tymże przepisie - e.g. z naruszeniem przepisów o właściwości, wydanej bez podstawy prawnej, czy z rażącym naruszeniem prawa. Instytucja stwierdzenia nieważności decyzji, uregulowana w komentowanym przepisie oraz przepisach następnych kodeksu postępowania administracyjnego, stanowi wyjątek od zasady trwałości decyzji administracyjnych. Z tego względu przesłanki stwierdzenia nieważności decyzji muszą być interpretowane w sposób ścisły (exceptiones non sunt extendendae).

W art.  154, 155, 161 k.p.a., regulujących instytucje wzruszenia decyzji administracyjnych wskazuje się, że wzruszeniu podlegają decyzje ostateczne, przepis art. 156 k.p.a. stanowi jedynie o „decyzji”. Z literalnego brzmienia komentowanego przepisu wynikałoby więc, iż stwierdza się nieważność decyzji zarówno ostatecznych jak i nieostatecznych.

W praktyce więc rodzi się pytanie - czy instytucja nieważności decyzji administracyjnych ma zastosowanie do każdej decyzji, a więc decyzji ostatecznych jak i nieostatecznych, czy też winna ustąpić pierwszeństwa trybowi odwoławczemu, gdy strona kwestionująca decyzję posiada otwarty termin do wniesienia odwołania?

Przy omawianiu powyższego zagadnienia, należy mieć w pierwszej kolejności na uwadze, iż sądy administracyjne kilkukrotnie opowiedziały się za stanowiskiem stwierdzającym, że wyłącznym trybem weryfikacji decyzji nieostatecznej jest według kodeksu postępowanie administracyjnego postępowanie  odwoławcze.

W wyroku z dnia z dnia 05 stycznia 1982 r., II SA 919/81 Naczelny Sąd Administracyjny podniósł, iż poza sytuacją, gdy organ nadzoru wszczyna z urzędu postępowanie w trybie nadzoru dla stwierdzenia nieważności wydanej decyzji, zarówno strona, jak i działający na prawach strony prokurator, mogą żądać stwierdzenia nieważności tylko decyzji ostatecznej. Zgodnie bowiem z przepisami art. 234 pkt 1 k.p.a. w sprawie, w której toczy się postępowanie administracyjne, skarga złożona przez stronę podlega rozpatrzeniu w toku postępowania zgodnie z przepisami kodeksu. Gdyby więc strona (jedna ze stron) postępowania zakończonego decyzją administracyjną wniosła w terminie otwartym dla wniesienia odwołania pismo zatytułowane „skarga”, to pismo to musiałoby zostać potraktowane jako odwołanie i spowodować rozpatrzenie sprawy w trybie uregulowanym w rozdziale 10 kodeksu postępowania administracyjnego zatytułowanym „Odwołania”. Natomiast w myśl art. 235 § 1 kpa skarga w sprawie, w której toku postępowania administracyjnego została wydana decyzja ostateczna, uważa się zależnie od jej treści za żądanie wznowienia postępowania lub za żądanie stwierdzenia nieważności decyzji albo jej uchylenia lub zmiany z urzędu.

Literalnie rzecz ujmując wskazać należy, że brzmienie art. 156 k.p.a. przepisu nie daje podstaw do wysnuwania wniosków, że instytucja stwierdzenia nieważności odnosi się wyłącznie do decyzji ostatecznych. Dodatkowo, liczne wydają się być orzeczenia sądów administracyjnych dopuszczające możliwość wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji nieostatecznej. Przy tym podkreśla się w orzecznictwie, że może to nastąpić w dwojakiego rodzaju sytuacjach. Po pierwsze, organ wyższego stopnia, działając z urzędu, w trybie nadzoru stwierdza nieważność decyzji nieostatecznej. Po drugie, strona może złożyć przed upływem terminu do wniesienia odwołania lub do złożenia wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy wniosek o stwierdzenie nieważności decyzji nieostatecznej, wskazując w sposób jednoznaczny i niebudzący wątpliwości na dokonanie przez stronę wyboru trybu nadzwyczajnego postępowania (vide: wyrok  NSA z 7 stycznia 1992 r., III SA 946/92, wyrok NSA OZ w Lublinie z 9 stycznia 1998 r., I SA/Lu 1341/96).