szybki kontakt

Potrzebna pomoc? 22 400 78 72

kontakt

KONTROLA PODATKOWA PRZEDSIĘBIORCÓW

KONTROLA PODATKOWA PRZEDSIĘBIORCÓW BEZ ZAWIADOMIENIA O ZAMIARZE JEJ WSZCZĘCIA

Kontrola podatkowa winna być prowadzona w sposób budzący zaufanie do organów kontroli podatkowej, co już na wstępnym etapie kontroli przejawia się w zawiadomieniu o jej dokonaniu.

W myśl przepisu art. 79 ust. 1 ustawy z dnia 2 lipca 2004 r. o swobodzie działalności gospodarczej (tekst jednolity: Dz. U. 2013 r. poz. 672) dalej jako „u.s.d.g.” zasadą jest zawiadomienie przedsiębiorcy  przez organ podatkowy o zamiarze jej wszczęcia.

Zawiadomienie o zamiarze wszczęcia kontroli zawiera:

1) oznaczenie organu;
2) datę i miejsce wystawienia;
3) oznaczenie przedsiębiorcy;
4) wskazanie zakresu przedmiotowego kontroli;
5) podpis osoby upoważnionej do zawiadomienia.

Kontrolowany przedsiębiorca winien być uprzedzony o zamierzonej kontroli ze wskazaniem jej zakresu, obejmującego rodzaj podatku, który będzie przedmiotem kontroli i okres objęty kontrolą.  Przedsiębiorca w sytuacji kontroli podatkowej winien uzyskać dodatkową informację w postaci pouczenia o prawie złożenia korekty deklaracji (77 ust. 2 u.s.d.g. w zw. z art. 282 b § 4 pkt 5 ordynacji podatkowej).

Kontrolę wszczyna się nie wcześniej niż po upływie 7 dni i nie później niż przed upływem 30 dni od dnia doręczenia zawiadomienia o zamiarze wszczęcia kontroli. Jeżeli kontrola nie zostanie wszczęta w terminie 30 dni od dnia doręczenia zawiadomienia, wszczęcie kontroli wymaga ponownego zawiadomienia. Na wniosek przedsiębiorcy kontrola może być wszczęta przed upływem 7 dni od dnia doręczenia zawiadomienia.
Doręczenie zawiadomienia o zamiarze wszczęcia kontroli może być dokonane w dowolny sposób, przewidziany przepisami Ordynacji podatkowej odnośnie doręczeń pism. Możliwe zatem jest doręczenie za pośrednictwem poczty, jak również bezpośrednio przez pracownika organu.

Ustawodawca ściśle określił sytuacje, kiedy organ może wszcząć kontrolę bez zawiadomienia o zamiarze podjęcia czynności kontrolnych. Brak zawiadomienia o zamiarze wszczęcia kontroli wynika, z potrzeby przeprowadzenia natychmiastowej kontroli ze względu na jej przedmiot lub osobę kontrolowanego.

W myśl art. 79 ust 2 u.s.d.g. zawiadomienia o zamiarze wszczęcia kontroli nie dokonuje się, w przypadku gdy:

1) kontrola ma zostać przeprowadzona na podstawie bezpośrednio stosowanych przepisów powszechnie obowiązującego prawa wspólnotowego albo na podstawie ratyfikowanej umowy międzynarodowej;
2) przeprowadzenie kontroli jest niezbędne dla przeciwdziałania popełnieniu przestępstwa lub wykroczenia, przeciwdziałania popełnieniu przestępstwa skarbowego lub wykroczenia skarbowego lub zabezpieczenia dowodów jego popełnienia;
3) kontrola jest przeprowadzana na podstawie przepisów ustawy z dnia 25 sierpnia 2006 r. o systemie monitorowania i kontrolowania jakości paliw (Dz. U. Nr 169, poz. 1200, z późn. zm.);
4) kontrola jest prowadzona w toku postępowania prowadzonego na podstawie przepisów ustawy z dnia 16 lutego 2007 r. o ochronie konkurencji i konsumentów (Dz. U. Nr 50, poz. 331, z późn. zm.);
5) przeprowadzenie kontroli jest uzasadnione bezpośrednim zagrożeniem życia, zdrowia lub środowiska naturalnego;
6) przedsiębiorca nie ma adresu zamieszkania lub adresu siedziby lub doręczanie pism na podane adresy było bezskuteczne lub utrudnione.

Zgodnie z ust. 4 art. 79 u.s.d.g zawiadomienia o zamiarze wszczęcia kontroli nie dokonuje się także w przypadkach określonych w art. 282c ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa.  Biorąc pod uwagę brzmienie art. 282c § 1 Ordynacji podatkowej, nie zawiadamia się o zamiarze wszczęcia kontroli podatkowej, jeżeli:

1) kontrola:


a) dotyczy zasadności zwrotu różnicy podatku lub zwrotu podatku naliczonego w rozumieniu przepisów o podatku od towarów i usług,
b) ma być wszczęta na żądanie organu prowadzącego postępowanie przygotowawcze o przestępstwo lub przestępstwo skarbowe,
c) dotyczy opodatkowania przychodów nieznajdujących pokrycia w ujawnionych źródłach lub pochodzących ze źródeł nieujawnionych,
d) dotyczy niezgłoszonej do opodatkowania działalności gospodarczej,
e) ma być podjęta w oparciu o informacje uzyskane na podstawie przepisów o przeciwdziałaniu praniu pieniędzy oraz finansowaniu terroryzmu,
f) zostaje wszczęta w trybie, o którym mowa w art. 284a § 1,
g) ma charakter doraźny dotyczący ewidencjonowania obrotu za pomocą kasy rejestrującej, użytkowania kasy rejestrującej lub sporządzania spisu z natury,
h) dotyczy podatku od wydobycia niektórych kopalin;

Organ podatkowy nie zawiadamia nadto o zamiarze wszczęcia kontroli, gdy posiada informacje, z których wynika, że kontrolowany:


a) został prawomocnie skazany w Rzeczypospolitej Polskiej za popełnienie przestępstwa skarbowego, przestępstwa przeciwko obrotowi gospodarczemu, przestępstwa z ustawy z dnia 29 września 1994 r. o rachunkowości (Dz. U. z 2009 r. Nr 152, poz. 1223, z późn. zm.) lub wykroczenia polegającego na utrudnianiu kontroli; w przypadku osoby prawnej ten warunek odnosi się do każdego członka zarządu lub osoby zarządzającej, a w przypadku spółek niemających osobowości prawnej - do każdego wspólnika,
b) jest zobowiązanym w postępowaniu egzekucyjnym w administracji,
c) nie ma miejsca zamieszkania lub adresu siedziby albo doręczanie pism na podane adresy było bezskuteczne lub utrudnione.


Po wszczęciu kontroli organ informuje kontrolowanego o przyczynie braku zawiadomienia o zamiarze wszczęcia kontroli.

Wskazać należy, iż katalog przypadków wszczęcia kontroli bez zawiadomienia o zamiarze jej wszczęcia jest zamknięty. Podjęcie kontroli z pominięciem doręczenia zawiadomienia o zamiarze wszczęcia kontroli będzie skutkować istotnym naruszeniem prawa.

W myśl normy art. 77 ust. 6  u.s.d.g. dowody zebrane w toku takich czynności nie będą mogły zostać wzięte pod uwagę w postępowaniu podatkowym. Dowody przeprowadzone w toku kontroli przez organ kontroli z naruszeniem przepisów prawa w zakresie kontroli działalności gospodarczej przedsiębiorcy, jeżeli miały istotny wpływ na wyniki kontroli, nie mogą stanowić dowodu w żadnym postępowaniu administracyjnym, podatkowym, karnym lub karno-skarbowym dotyczącym kontrolowanego przedsiębiorcy.  

Takie stanowisko prezentowane jest w orzecznictwie sądów administracyjnych m.in. w wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 13 lutego 2014 r., II GSK 1923/2012, skoro przepis art. 77 ust. 6 ustawy o swobodzie działalności gospodarczej został usytuowany bezpośrednio po ust. 4 i 5, gdzie uregulowano prawo przedsiębiorcy do odszkodowania za szkodę poniesioną na skutek przeprowadzenia czynności kontrolnych z naruszeniem przepisów prawa w zakresie kontroli działalności gospodarczej oraz roszczenie dochodzone na podstawie Kodeksu cywilnego, to zgodnie z art. 6 k.c. ciężar dowodowy ciąży na przedsiębiorcy. Dowody, które zostały przeprowadzone przez organ w toku kontroli, mogą być uznane za naruszające przepisy prawa w zakresie kontroli działalności gospodarczej w sytuacji, kiedy przedsiębiorca wykaże, że są to dowody, które zostały przeprowadzone bądź też uzyskane w sposób niezgodny z prawem. Ustawodawca nie wskazał jednak, jaki podmiot oraz w jakim trybie ma dokonywać oceny istotności wpływu dowodów przeprowadzonych z naruszeniem przepisów prawa w zakresie kontroli działalności gospodarczej przedsiębiorcy na jej wynik.