szybki kontakt

Potrzebna pomoc? 22 400 78 72

kontakt

ODLICZENIE PODATKU VAT Z TZW. PUSTYCH FAKTUR

PRAWO ODLICZENIA PODATKU VAT Z FAKTUR WYSTAWIONYCH PRZEZ OSOBY  NIE BĘDĄCE PODATNIKAMI VAT LUB Z TZW. PUSTYCH FAKTUR

Zgodnie z art. 108 ust. 1 ustawy z dnia 11 marca 2004 r. o podatku od towarów  i usług („ustawa o VAT”), w przypadku gdy osoba prawna, jednostka organizacyjna niemająca osobowości prawnej lub osoba fizyczna wystawi fakturę, w której wykaże kwotę podatku, jest obowiązana do jego zapłaty. Celem powyższej regulacji jest ograniczenie przypadków, w których podmiot, wykonując np.  czynność zwolnioną od podatku, (sprzedaż towaru lub świadczenie usług) i wystawiając fakturę VAT wraz z kwotą podatku należnego (np. według stawki 23%), umożliwia nabywcy odliczenie tej kwoty jako podatku naliczonego, a jednocześnie sam nie jest obowiązany do wykazania kwoty podatku należnego, gdyż dana czynność jest np. zwolniona od podatku. 

Co ważne, w przepisie tym brak jest wskazania, czy podmiot wystawiający fakturę VAT ma być podatnikiem podatku VAT, by przepis ten miał zastosowanie. Interpretacja art. 108 ust. 1 ustawy o VAT wydaje się być w tym zakresie niejednolita. W wyroku z dnia 05 listopada 1998 r., III SA 872/97 Naczelny Sąd Administracyjny, stwierdził, że „Obowiązek zapłaty podatku wykazanego w fakturze na podstawie art. 33 ust. 1 ustawy z dnia 8 stycznia 1993 r. o podatku od towarów i usług oraz o podatku akcyzowym (Dz. U. 1993 r. Nr 11 poz. 50 z późn. zm.) powstaje przez sam fakt wystawienia faktury bez względu na to czy osoba, która wystawiła fakturę jest podatnikiem podatku VAT dokonującym czynności podlegających opodatkowaniu tym podatkiem”. Przywołać jednakże w tym miejscu należy orzeczenie Europejskiego Trybunału Sprawiedliwości C-78/02, w którym to stwierdzono, że podatku omyłkowo wykazanego na fakturze VAT przez podmiot, który nie działał jako podatnik VAT, nie można uznać za podatek VAT. Wydaje się, że stanowisko Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej jest w tym zakresie jak najbardziej słuszne.

Powstaje w tym miejscu także pytanie, czy zakresem omawianego przepisu objęte są tak zwane puste faktury – niedokumentujące rzeczywistych  transakcji. Aktualnie wyrażany jest pogląd zgodnie z którymi „Nawet faktury nie dokumentujące faktycznych transakcji rodzą obowiązek zapłaty wykazanego w nich podatku należnego w świetle treści art. 108 ust. 1 u.p.t.u. Przepis art. 108 ust. 1 nowej ustawy z dnia 11 marca 2004r. różni się treściowo od art. 33 ust. 1 starej ustawy o podatku do towarów i usług oraz o podatku akcyzowym. Wynika z niego jednoznacznie, że każdy podmiot, który wystawi fakturę, w której wykaże kwotę podatku jest zobowiązany do jego zapłat” (vide: wyrok WSA w Rzeszowie z dnia 11 marca 2008, I SA/Rz 88/08).

Wydaje się, że brak jest też przepisu, który jednoznacznie zakazywałby możliwość odliczenia podatku wykazanego w fakturach objętych dyspozycją  art. 108 ust. 1 ustawy o VAT.  Powyższej konstatacji nie należy jednak traktować jako zasady. W wyroku z dnia 13 grudnia 1989 r. Europejski Trybunał Sprawiedliwości, stwierdził iż sama faktura nie tworzy prawa do doliczenia, zaś prawo do odliczenia nie znajduje zastosowania  w przypadku podatku, który jest należny tylko z tego tytułu, że został wykazany na fakturze.