szybki kontakt

Potrzebna pomoc? 22 400 78 72

kontakt

OPODATKOWANIE PODATKIEM VAT A BEZSKUTECZNOŚĆ UMÓW

OPODATKOWANIE PODATKIEM VAT CZYNNOŚCI DOKONANYCH W RAMACH NIEWAŻNYCH, BEZSKUTECZNYCH UMÓW

Zgodnie z art. 6 pkt 2 ustawy z dnia 11 marca 2004 r. o podatku od towarów i usług („ustawa o VAT”), przepisów ustawy  o VAT nie stosuje się do czynności, które nie mogą być przedmiotem prawnie skutecznej umowy. Czynności mogące być przedmiotem prawnie skutecznej umowy to takie, których treść jest dopuszczalna na tle obowiązujących przepisów prawa. Treść czynności jest dopuszczalna między innymi, gdy nie jest sprzeczna z ustawą lub zasadami współżycia społecznego (S. Grzybowski, System prawa cywilnego, Tom I, Wydanie pierwsze Ossolineum 1994, str. 509-510).

Przez czynność sprzeczną z ustawą należy rozumieć taką czynność, której dokonywanie jest w sposób wyraźny zakazane przez prawo.  W art. 5 ust. 2 ustawy o VAT jak i w doktrynie wskazuje się, iż „(…) należy sądzić, że samo niezachowanie warunków lub formy prawnej (np. formy aktu notarialnego dla przeniesienia prawa własności do nieruchomości), z którą przepisy prawa cywilnego wiążą nieskuteczność umowy, nie powoduje automatycznie, że czynność (np. wydanie towaru lub wykonanie usługi) nie podlega opodatkowaniu. Przesłanką wyłączenia stosowania przepisów ustawy o VAT jest fakt, że czynność nie może być przedmiotem prawnie skutecznej umowy, a nie fakt dokonania czynności prawnej (zawarcie umowy), która na gruncie prawa cywilnego jest czynnością nieskuteczną lub nieważną (zob. Grzegorz Mularczyk Komentarz do art. 6 ustawy o VAT).

W wyroku z dnia 22 kwietnia 2010 r. sygn. akt II SA/Wa 2010/09 Wojewódzki Sąd Administracyjny stwierdził, iż przepis art. 6 pkt 2 ustawy o VAT „stanowi o czynnościach, które nie mogą być przedmiotem prawnie skutecznej umowy" co oznacza, że przedmiotowa norma dotyczy tego typu sytuacji gdzie określona czynność (działanie, zobowiązanie do działania lub zaniechania) in abstracto nie będzie mogła w żadnych okolicznościach faktycznych stać się przedmiotem prawnie skutecznej umowy.”

W istocie więc w art. 6 pkt 2 ustawy o VAT  odnosi się do treści czynności, która bez względu na okoliczności faktyczne nie może być przedmiotem prawnie skutecznej umowy  np. zawarcie umowy sprzedaży słońca. Na zasadzie art. 387 Kodeksu cywilnego umowa ta, mająca za przedmiot świadczenie niemożliwe (pierwotna niemożliwość świadczenia) jest nieważna. Nie jest przykładowo czynnością, która nie może być przedmiotem skutecznej umowy sprzedaży nieruchomości na gruncie ustawy o VAT, czynność sprzedaży nieruchomości bez zachowania wymaganej prawem formy aktu notarialnego. W tym aspekcie istotne jest na gruncie przepisów podatkowych, że nabywca uzyskał możliwość władania rzeczą jak właściciel, a czynność ta jest dostawą w rozumieniu ustawy o VAT.